Krótke rozwucženjo

wo někotrych bratſtwach

Iwjatoho Ikapulira.

Zeſtajał

♣P.♠ Arnold Werner,

duchowny ciſterciſkoho rjadu we Oſſegu.

Z dowolnoſcźu duchowneje wyſchnoſcże.

Budyſchin

1873.

Pſchedſłowo.

Tele knižki wopſchijeja krótke rozwucženjo wo někotrych bratſtwach ſwj.
ſkapulira, kaž to jich napis hižo woznamjeni.

Piſane ſu we wotpohladanju, zo bychu ſo pobožni kſcheſcźenjo na prawe a
wěſte waſchnjo rozwucžicź móhli wo tutych bratſtwach, a wo hnadach a
wotpuſkach, kotrež ſu z nimi zjenocźene. Zo by jedyn woſebite hnady a
woſobnje wotpuſki dobył, dyrbi jedyn wſchitko tak dopjelnicź, kaž je to
pſchedpiſane. Něchtó móže ſo wjele modlicź a wjacy modlicź hacž je
nuzne, a tola njedóſtanje wón hnady a njedobudźe ſebi wotpuſk tohodla,
dokelž ſo njeje modlił, ſchtož a kaž je wot naſcheje ſwj. katholſkeje
cyrkwje, t. j. wot bamža pſchedpiſane. Pſchi tym njedoſaha dobra wola
ſama.

Druhe wotpohladanjo běſche, zo by ſo prawje wjele wotpuſkow za khude
duſche dobywało; k tomu je we bratſtwach ſkapulira wjele pſchiležnoſcźe,
dokelž najwjetſchi dźěl jich wotpuſkow hodźi ſo wotemrjetym
pſchiwobrocźecź, kaž knižki dopokazaja. Tak dobudźe jedyn z wuſpěwanjom
6 „Wótce=naſchow”, „Strowa=ſy=Marijow” a „cžeſcź budź” módroho ſkapulira
wjac doſpołnych a njedoſpołnych wotpuſkow, kotrež móža ſo khudym duſcham
pſchidźělicź. Spěwacź móža pak ſo teſame za dźeń tak huſto, hacž to
něchtó chce, ſchtož jedyn tež z toho widźi, ſchtož je tam wo tym piſane.
Wyſche toho móže jedyn ze ſchtworym abo z pjecźorym ſkapulirom z kóždym:
„Budź khwaleny Jězus Khryſtus”, z kóždej dobrej radu, kotruž jedyn
wudźěli, z kóždej jałmožnu, z cyła z kóždym dobrym ſkutkom, a z kóždym
cźěłnym a duchownym ſkutkom kſcheſcźanſkeje miłoſcźe wotpuſki dobycź; k
tomu trjeba jedyn jeno pſchi rańſchich pacźerjach dobre měnjenjo
wubudźicź, zo chce jedyn wſchitke wotpuſki dobycź, kotrež ſo na tutym
dnju dobycź hodźa, ſchtož ſo pſchez tam ſtajeny pacźeŕ <pb
n="4"/>ſtanje. Kak bohaty kužoł Božich hnadow wotewri ſo z tutymi
bratſtwami za duſche, kotrež ſebi ſame pomhacź njemóža a kotrež na pomoc
druhich žadoſcźiwje cžakaja.

Tohodla njech ſo kſcheſcźenjo, kiž Jězuſa Khryſtuſa a ſwj. macź Božu
lubuju a kiž maja ſobuželnoſcź z cźerpjenjemi khudych duſchow we
cžiſcźu, rady k zaſtupjenju do bratſtwow, woſobnje bratſtwow ſwj.
ſkapulira pohnucź dadźa. — Myſlicź ſebi něchtó njeſmě, hako by to
něſchto jara cźežke było; dokelž z tym jedyn po prawym nowe krute
winowatoſcźe na ſo njewoznje, t. r. hdyž něchtó bratſku winowatoſcź
njedopjelni, njewobeńdźe pſchez to žadyn hrěch, jeno hnady a wotpuſki
pſchez to pſchiſadźi. A wěrno drje jo, za dyrbi bjez cźežkoho hrěcha
bycź, ſchtóžkuli chce na wotpuſkach dźěl měcź, ale to njejo žana
woſebita winowatoſcź bratſtwow, dokelž dźěn ma ſo kſcheſcźan tež hewak
wſchěch cźežkich hrěchow zdźeržecź.

A ſchtož wotpuſki za wotemrjetych naſtupa, njech ſebi kóždy pomyſli, zo
duſche, kiž ſu pſchez naſch pacźeŕ k wužiwanju wěcžneje zbóžnoſcźe
pſchiwzate, zawěſcźe na ſwojich dobrocźerjow njezabudu, wone budźa nam
wjele wjac mócnu pomoc Božu, a tež zaſtupjenjo a zakit ſwj. macźerje
Božeje we žiwjenju a we ſmjercźi, pſched cźežkim ſudom Božim wuproſycź,
a kaž my jim, tak budźa tež wone nam jara boloſcźiwe matry cžiſcźa abo
polóžicź abo je z cyła wotwobrocźiwſchi, nam hnydom po ſmjercźi
pſchiſtup do njebjes wotewricź. Wěſcźe budźe jich zaſtupna próſtwa nam
wjac pomhacź, hacž naſcha jim. Tohodla njech ſo kóždy prawje huſto na
ſlubjenjo Khryſtuſowe dopomni: „Zbóžni ſu miłoſcźiwi, dokelž woni
miłoſcź dóſtanu.” Matej 5, 7.

Rozwucženjo,

kotrež wſchitke bratſtwa ſwjatoho ſkapulira naſtupa.

Skapulir je mała wołmjana draſcźicžka, kotraž ſo z ramjenjow na wutrobu
a na khribjet delewiſajo ſpody wſchědneje draſty noſy, zo by ſo Bóh tón
knjez a macźeŕ Boža z tym cžeſcźiła.

Pſchi kóždym ſkapuliru ma jedyn tole wobkedźbowacź:

1) Skapulir ma ſo ſtajnje noſycź, wodnjo a we nocy, we khoroſcźi atd.
woſobnje we ſmjertnej hodźinje. Pſchi tym dyrbimy ſo huſcźiſcho
dopomnicź na ſwj. macź Božu, na cźerpjenjo naſchoho Knjeza Jězuſa
Khryſtuſa, z cyła na tamnu pótajnoſcź, kotrejež cžeſcźi ſkapulir noſymy.
Wyſche tuteju wěcow ma jedyn pſchi brunym abo karmelitſkim ſkapuliru
hiſchcźe něſchto wobkedźbowacż, ſchtož ſo pozdźiſcho rozeſtaja.

2) K pſchiwzacźu prěnjoho dyrbi kóždy ſam pſchitomny bycź, a ma ſebi jón
wot měſchnika powiſnycź dacź, kotryž ma woſebitu dowolnoſcź k tomu.
Druhi pak a wſchě dalſche móže ſebi jedyn ſam powiſnycź.

3) Za ſkapulirſke bratſtwa je wjele wotpuſkow dowolene. Tola pak
njetrjeba jedyn na wſchěch tutych dnach k ſpówjedźi a k Božomu blidu
hicź, ale pſchi tym ma kóždy pſchiležnoſcź, ſebi dźeń wuzwolicź, kiž ſo
jomu najlěpje pſchihodźi. Tola njech kóždy k najmjeńſchom ſchtyri krócź
za lěto ſwjate ſakramenty dóſtanje. Tón pak, kiž je khwalomnje zwucženy,
kóždy tydźeń k ſpówjedźi khodźicź, móže wſchitke wotpuſki dobycź, njech
panu na kotryž dźeń chcedźa, hdyž jeno druhe k dobycźu wotpuſkow nuzne
wěcy, mjenujcy dóſtacźo ſwj. woprawjenja, wopytowanjo cyrkwje a
wuſpěwanjo wotpuſknych pacźerjow, dokonja.

4) K dobycźu wotpuſkow ma ſo we někotrych bratſtwach wěſta cyrkej
wopytacź a maja ſo wěſte pacźerje ſpěwacź, tohodla je tež woboje pſchi
kóždym bratſtwje pſchiſpomnjene.

<pb n="6"/>

5) Wjacy wotpuſkow móže jedyn bjez ſpówjedźe a ſ. woprawjenja dobycź. To
pak dyrbi jedyn tak zrozemicź, zo ma kſcheſcźan tola we ſwjatoſcźacej
hnadźe Božej, t. r. bjez cźežkoho hrěcha bycź, hewak by dyrbjał tež k
dobycźu tutych wotpuſkow najprjedy k ſwj. ſpówjedźi hicź. Z cyła, dokelž
mȯža ſobuſtawy bratſtwow wſchědnje wjac wotpuſkow dobycź, njech ſo
pſched kóždym cźežkim hrěchom na kedźbu bjeru, ſchtož drje je tež hewak
kóždy kſcheſcźan winowaty.

6) Wotpuſkne pacźerje maja ſo z cyła ze želnoſcźiwej wutrobu ſpěwacź, a
kóždy dyrbi pſchi tym dobre měnjenjo měcź, zo chce tutón wotpuſk abo ſam
za ſo, abo za khude duſche we cžiſcźu dobycź. Tohodla njech, prjedy hacž
wotpuſkne pacźerje ſpěwacź zapocžina, tule próſtwicžku wuſpěwa:

„Mój Božo, wſchěch mojich hrěchow, woſobnje toho a toho . . . je mi wot
wutroby žel, zo ſym z nim Tebje, moju najwyſchſchu, za mnje kſchižowanu
dobrotu rozhněwał; ja je ženi wjac njecham wobeńcź. — Njewoblakowanje
podjata boloſcźiwa macźeŕ Marija! wudźěl tónle wotpuſk mi (abo khudym
duſcham).” —

Bratſke ſobuſtawy pak cžinja derje, hdyž tónle pacźeŕ wſchědnje ſpěwaja
pſchi ſwojich rańſchich pacźerjach; potom pak ma ſo takle ſkóncžicź:
Njewoblakowanje podjata, boloſcźiwa macźeŕ Marija, wudźěl wſchě
wotpuſki, kotrež móžu dźenſa dóſtacź, mi abo khudym duſcham po twojim
ſpodobanju.” Z tym zjednocźi hnydom tež wſchědny bratſki pacźeŕ, kiž je
pſchi kóždym bratſtwje woſebicźe napiſany.

7) Tele, za kóžde bratſtwo woſebje napiſane próſtwicžki ſpěwaju ſo rano
a wjecžor z pobožnym wokoſchenjom ſkapulira.

8) K bratſtwam pſchiſtupicź a ſo dacź do nich zapiſacź, je jara wužitny
a dobry ſkutk, a to tohodla, dokelž z tym wjele a wulke hnady Bože
dóſtanjemy, ſo tež wobrónimy a wokſchewimy z woſebitym zakitom a z
woſebitej zaſtupnej próſtwu najſwjecźiſcheje macźerje Božeje a
podpjeramy pſchez zhromadne modlenjo tak wjele pobožnych bratrow a
ſotrow.

Rozwucženjo,

wo woſebitych bratſtwach ſwj. ſkapulira, kotrež ſu najbóle rozſchěrjene.

♣I.♠ Cžorny ſkapulir

abo ſkapulir lubozneje knjenje wot 7 boloſcźaw.

Tutón ſkapulir cžorneje barby je wot 7 zbóžnych a ſwjatych załožerjow
rjadu Servitow we 13. lětſtotetku zawjedźeny.

Wón ſo noſy k cžeſcźi 7 boloſcźow najſwjecźiſcheje macźerje Božeje, na
kotrež ma ſo jedyn tež huſcźiſcho dopomnicź. Tohodla njech ſo pſchi
rańſchich a wjecžornych pacźerjach tale modlitwa ſpěwa:

„O boloſcźiwa knježna a macźer Marija! wuproſch mi pſchez twoje ſydom
boloſcźe rozkacźo a želnoſcźiwu boloſcź na mojich hrěchach”.

Pſchi tym ſo ſkapulir pobožnje wokoſchuje.

Nicžo druhe njejo pſchikazane, ani druhe próſtwy ani póſt. So zapiſacź
dacź a ſo ſtaracź, zo by ſo zapiſna cedlka po ſmjercźi zas tam wrócźiła,
hdźež je ſo něchtó zapiſacź dał, njejo drje runje nuzna wěc, tola pak je
to k radźenju.

Sobuſtawam je woſebity zakit a pomoc boloſcźiweje macźerje Božeje we
ſmjertnej hodźinje ſlubjena, a wone maja dźěl na wſchitkich dobrych
ſkutkach, pacźerjach, Božich mſchach, pokutnych a druhich dobrych
ſkutkach klóſchterſkoho rjadu Servitow.

Wotpuſki bratſtwa cžornoho ſkapulira.

♣A.♠ Doſpołne wotpuſki.

Pſchiſpomnjenjo. K ſwj. ſpówjedźi a k Božomu blidu ma ſo hicź a
wotpuſkne pacźerje maja ſo ſpěwacź. To pak ſu <pb n="8"/>znate wotpuſkne
pacźerje t. j. 5 Wótce=naſchow a Strowa=ſy=Marijow, cžeſcź budź Bohu
wótcej . . . po měnjenju ſwj. wótca. Maja pak ſo druhe ſpěwacź, je to
pſchi jednotliwych wotpuſkach prajene.

Tute pacźerje maja ſo ſpěwacź abo we klóſchterſkej cyrkwi Servitow, abo
we cyrkwi tohole boloſcźiwoho bratſtwa, abo jelizo je tež to za jenoho
abo druhoho njemóžne, ma tutón ſwojoho ſpówjednika, kotrež joho duſchu
wjedźe a rozwucžuje, we ſwjatej ſpówjedźi za druhi dobry ſkutk na měſto
pſchikazanoho wopytowanja cyrkwje proſycź.

Scźěhowace wotpuſki móža ſo z wuwzacźom někotrych woſebicźe
woznamjenjenych khudym duſcham pſchidźělicź.

1. Stacionſke wotpuſki; teſame ſu pozdźiſcho wopiſane.

2. We ſmjertnej hodźinje; dyrbjała ſpówjedź a woprawjenjo njemóžne bycź,
wupraji ſo ſłódke mjeno Jězus a Marija z hortom a njejo tež to móžno, k
najmjeńſchom z wutrobu.

Na ſwjatych dnach Knjeza.

3. Hody.

4. Nowe lěto.

5. Tſjoch kralow.

6. Jutrownicžku.

7. Khryſtuſowe do=njebjes=ſpěcźo.

8. Swjatki.

9. Na ſwj. Trojicu.

10. Na Bože cźěło.

Na ſwjedźenjach macźerje Božeje.

11. Swěcžk=Marije.

12. Pſchizjewjenja ſwj. Marije.

13. Domapytanja ſwj. Marije.

14. Do=njebjes=wzacźa ſwj. Marije.

15. Naroda ſwj. Marije.

16. Na ſwjecźenju 7 boloſcźow ſwj. Marije na tſecźej njedźeli ſeptembra.

17. Woprowanja ſwj. Marije.

<pb n="9"/>

Na druhich ſwjatych dnach.

18. 11. februara; ſwjedźeń 7 załožerjow klóſchterſkoho rjadu Servitow.
Tutón njemóže ſo za khude duſche woprowacź.

19. 5. njedźelu poſta, hdyž ſo ſwj. cźerpjenjo Khryſtuſowe a 7 boloſcźe
najzbóžniſcheje knježny pobožnje wopominaju, bjez druhich wotpuſknych
pacźerjow.

20. 30. hapryla, na dnju ſwj. Peregrina Lacioſa.

21. Na pjatku pſched bowońcžnej njedźelu, abo na ſwjedźenju boloſcźiweje
macźerje. — Njemóže ſo khudym duſcham pſchiwobrocźicź.

22. 19. junija, ſwj. Juliany Falkonieri.

23. 23. auguſta, ſwj. Filipa Benicia.

24. 17. měrca, ſwj. Patricia.

25. 19. měrca, ſwj. Józefa.

26. 26. hapryla, ſwj. macźerje Božeje wot dobreje rady.

27. 3. njedźelu po jutrach, ſwj. Józefa hako zakitarja cyrkwje.

28. 4. meje, ſwj. Moniki.

29. 12. junija, ſwj. Jana z Fakundo.

30. 29. junija, ſwj. Pětra a Pawoła.

31. 28. auguſta, ſwj. Hawſchtyna.

32. 10. ſeptembra, ſwj. Mikławſcha Tolentinſkoho.

33. 18. ſeptembra, ſwj. Domaſcha z Villanova.

34. 29. ſeptembra, ſwj. Michała arcjandźela.

35. 1. novembra, wſchitkich Swjatych.

36. 5. novembra, cyrkwje ſwjecźenja we rjedźe ſwj. Hawſchtyna.

37. 13. novembra, wſchitkich ſwjatych we rjedźe ſwj. Hawſchtyna.

38. Na jenym po ſwojim ſpodobanju wuzwolenym dnju za lěto, hdyž ſo
boloſcźe najzbóžniſcheje knježny hodźinu dołho rozpominaju, abo rózarije
7 boloſcźow ſpěwaju.

39. Na dnju zaſtupa do bratſtwa, hdyž ſo jedyn we bratſkej cyrkwi
pſchiwzacź da.

Pſchiſpomnjenjo. Na ſwjedźenjach toho Knjeza, a na ſwjedźenjach macźerje
Božeje t. j. wot cžiſła 1—17 ma ſo 7 Wótcenaſchow a Strowa=ſy=Marijow
hako wotpuſkne pacźerje ſpěwacź.

<pb n="10"/>

♣B.♠ Njedoſpołne wotpuſki.

Pſchiſpomnjenjo. Pſchi dźělu tutych wotpuſkow maja ſo ſwj. ſakramenty
dóſtawacź, pſchi druhim nic, tohodla ſu tu na dwoje dźělene.

♣a)♠ Njedoſpołne wotpuſki, kotrež ſebi žadaju dóſtacźo ſwj. ſakramentow,
kaž tež wopytanjo wěſteje, hižo pódla doſpołnych wotpuſkow ſpomnjeneje
cyrkwje a wotpuſkne pacźerje; tohodla ma ſo na to kedźbowacź, ſchtož je
pſchi jednotliwych wotpuſknych dnach pſchiſtajene:

1) Wſchitke ſoboty cyłoho lěta; znate wotpuſkne pacźerje, t. j. 5
Wótce=naſchow atd.

2) Wſchitke dny wot njedźele ſeptuageſimy hacž do bowoncžki; ſrjedu a
ſchtwórtk martrownoho tydźenja, a kóždy tſecźi pjatk měſaca; měſto
znatych wotpuſknych pacźeri ſo ſpěwa 7 Wótcenaſchow a Strowa=ſy=Marijow,
abo nyſchpor po morwych; tež wulki pjatk; měſto ſwj. woprawjenja dawa ſo
tu jałmožna.

3) Z tymſamym wuměnjenjom, zo ſo mjenujcy měſto znatych wotpuſknych
pacźeri 7 Wótce=naſche, a Strowa=ſy=Marije abo nyſchpor po morwych
ſpěwa, móža ſo njedoſpołne wotpuſki dobycź na tutych dnach Knjeza:

Na ſłódkoho mjena Jězus, t. j. 2. njedźelu po tſjoch kralach.

Na wopomnjecźu Khryſtuſowoho modlenja na wolijowej horje, t. j. wutory
po njedźeli ſeptuageſimy.

Na wopomnjecźu Khryſtuſowoho cźerpjenja, t. j. wutory po njedźeli
ſexageſimy.

Na ſwjedźenju cźernjoweje króny Khryſtuſoweje, t. j. ſrjedu po 1.
njedźeli poſta.

Na ſwjedźenju ſ. lebje a hozdźow, t. j. ſrjedu po 2. njedźeli poſta.

Na ſwjedźenju pótnoho ruba, t. j. ſrjedu po 3. njedźeli poſta.

Na ſwjedźenju pjecź ranow Khryſtuſowych, t. j. ſrjedu po 4. njedźeli
poſta.

Na ſwjedźenju najdróžſcheje kreje Khryſtuſoweje, t. ſ. ſrjedu po 5.
njedźeli poſta.

Pſchiſp. Wopomnjecźo najdróžſcheje kreje ſwjecźi ſo tež na 1. njedźeli
julija.

<pb n="11"/>

Dale na tutych dnach ſwj. macźerje Božeje:

Na wopomnjecźu ſlubjenja ſwj. Marije, 23. januara.

Na wopomnjecźu ſwj. Marije, pomocnicy kſcheſcźanow, 24. meje.

Na wopomnjecźu ſwj. Marije na horje Karmel, 16. julija.

Na wopomnjecźu dnja poſwjecźenja cyrkwje ſwj. Marije „na ſněhach”, 5.
auguſta.

Na wopomnjecźu mjena ſwj. Marije, na njedźeli po 8. ſeptbr.

Na wopomnjecźu ſwj. Marije wo wukupjenju jatych, 24. ſept.

Na wopomnjecźu róžowca ſwj. Marije, 1. njedź. oktobra.

Na wopomnjecź umacźeŕſtwa ſwj. Marije, 2. njedźelu oktobra.

Na wopomnjecźu cžiſtoſcźe ſwj. Marije, 3. njedźelu oktobra.

Na wopomnjecźu zakitaŕſtwa (patrocinia) ſwj. Marije, 2. njedźelu
novembra.

Na wopomnjecźu cžakanja ſwj. Marije na porod, 18. decbr.

Tohorunja na tutych dnach druhich ſwjatych:

Na dnju ſwj. Józefa, 19. měrca.

Na dnju ſwj. Hawſchtyna, 28. auguſta.

Na dnju wſchitkich ſwjatych klóſchterſkoho rjadu Servitow, 13. novembra.

♣b)♠ Njedoſpołne wotpuſki, kotrež ſebi nježadaja dóſtacźo ſwj.
ſakramentow; tola pak ma ſo wěſta cyrkej wopytacź, kaž je pſchi
doſpołnych ſpomnjene. Hdyž pak ſo tajka cyrkej we blizkoſcźi njenamaka,
móže měſchnik, kotromuž je jedyn hewak zwucženy k ſpówjedźi khodźicź,
tutón ſkutk do druhoho dobroho ſkutka pſcheměnicź. Tute pſcheměnjenjo
móže ſo zwonka ſpówjedźe ſtacź. Znate wotpuſkne pacźerje maja ſo
ſpěwacź.

Dny ſu tele:

We januaru: 19, 28.

We februaru: 6, 10, 18, 28.

We měrcu: 5, 17, 22. 28.

We haprylu: 1, 6, 8, 11, 28.

We meji: 4, 5, 17, 22.

We juniju: 5, 12, 22.

We juliju: 24.

We auguſtu: 13, 14, 16, 18, 23, 28.

<pb n="12"/>

We ſeptembru: 5, 6, 10, 18.

We oktobru: 11, 16, 21, 22, 23.

We novembru: 13, 20, 24.

We decembru: 16.

Na ſcźěhowacych dnach njetrjeba ſo k dobycźu njedoſpołnoho wotpuſka tež
cyrkej wopytacź, ale tu pſchiſtajene wotpuſkne pacźerje ſpěwacź.

1) Na ſwjatych dnach cžiſtoſcźenja, pſchizjewjenja, do=njebjeswzacźa a
naroda najzbóžniſcheje Knježny, a kóždy pjatk, hdyž ſo na tutych dnach
hdźežkuli: doma, na pucźu, na polu pſchi rozpominanju cźerpjenja
Khryſtuſowoho 5 Wótce=naſche a Strowaſy=Marije ſpěwaju. — Tute wotpuſki
pak njehodźa ſo za khude duſche we cžiſcźu woprowacź.

2) Tak cžaſto hacž něchtó za Božim ſynom k khoromu dźe a za joho
zbóžnoſcź ſo modli. Njehodźi ſo tež za khude duſche woprowacź.

3) Hdyž ſo ſobotu 7 Wótce=naſche a Strowa=ſy=Marije ſpěwaju.

4) Hdyž ſo cźěło ſobuſtawa bratſtwa k rowej pſchewodźa abo ſo kotrežkuli
pobožne abo miłoſcźiwe ſkutki kſcheſcźanſkeje luboſcźe dokonjeja.

Pſchiſpomnjenjo. Pacźerje, kotrež ſo we rozwucženju, wſchitke bratſtwa
ſwj. ſkapulira naſtupacym namakaju, pod cyfru 6, njech ſo woſobnje
pſched wotpuſkami pod ♣b♠ piſanymi ſpěwaju.

♣II.♠ Běły ſkapulir

abo ſkapulir najſwjecźiſcheje Trojicy.

Tutón ſkapulir běłeje barby z cžerwjenym a módrym kſchižikom ſrjedża, je
zawjedźeny pſchez ſwj. Jana z Mathy, załožerja klóſchterſkoho rjadu
Trinitariow. Wón bu k tomu pohnuty pſchez woſebite wozjewjenjo Bože,
kotrež mějeſche we l. 1193.

Tónſamy ſo noſy k cžeſcźi najſwjecźiſcheje Trojicy, na kotruž ma ſo
tohodla cžaſcźiſcho pobožnje dopomnicź, we wotpohladanju, Bóh chcył
kſcheſcźanſkich jatych z mocy njewěriwych Turkow a pohanſkich ludow
wumožicź. Tohodla móže jedyn rano a wjecžor pſchi pobožnym wokoſchowanju
ſkapulira prajicź:

„Cžeſcź budź Bohu wótcej a ſynej a duchej ſwjatomu, kaž to bě wot
ſpocžatka, tak tež nětko a pſchecy a wěki na wěki. Amen. O
najſwjecźiſcha Trojica! wumož kſcheſcźanſkich jatych z rukow njewěriwych
ludow.”

Sobuſtawy ſtoja pod woſebitym zakitom najſwjecźiſcheje Trojicy a bjeru
pſchez to, zo k wumoženju kſcheſcźanſkich jatych k najmjeńſchom z
pacźerjemi ſobuſkutkuja, dźěl na tutym zaſłužbnym ſkutku kſcheſcżanſkeje
luboſcźe k bližſchomu.

Wotpuſki bratſtwa běłoho ſkapulira.

♣A.♠ Doſpołne.

Pſchiſpomnjenjo. K dobycźu wotpuſkow ma ſo k ſwj. ſpówjedźi a Božomu
blidu hicź a poſtajene wotpuſkne pacźerje ſpěwacź, to ſu znate wotpuſkne
pacźerje: 5 Wótce=naſchow, Strowa=ſy=Marijow, cžeſcź budź Bohu atd.; ale
tute pacźerje maja ſo ſpěwacź z dwojim měnjenjom, najprjedy za
powſchitkomne naležnoſcźe katholſleje cyrkwje a potom za wumoženjo
jatych kſcheſcźanow. Tohodla praji ſo pſched wotpuſknymi pacźerjemi:

<pb n="14"/>

„Mój Božo! wſchěch mojich hrěchow, woſobnje toho a toho . . . je mi wot
wutroby žel, zo ſym z nimi Tebje, moje najwyſchſche, za mnje kſchižowane
kubło rozhněwał; ja je njecham ženi wjac wobeńcź. Njewoblakowanje
podjata, boloſcźiwa macźeŕ Marija! wudźěl tónle wotpuſk mi abo khudym
duſcham po twojim ſpodobanju, a proſch najſwjecźiſchu Trojicu, zo bychu
jecźi kſcheſcźenjo z rukow njewěriwych ludow wumoženi byli.”

Wotpuſkne pacźerje maja ſo ſpěwacź we jenej cyrkwi klóſchterſkoho rjadu
Trinitariow, a hdźež tajka njejo, we farſkej cyrkwi; tohodla njemóža ſo
tele wotpuſki, ſchtož ſerbſki kraj naſtupa, we klóſchterſkej abo
Róžencžanſkej cyrkwi dobycź.

Wſchě ſcźěhowace wotpuſki z wuwzacźom tſecźoho móža ſo khudym duſcham
pſchiwobrocźecź:

1. Na dnju zaſtupjenja do bratſtwa.

2. Stacionſke wotpuſki, kotrež ſu pozdźiſcho wopiſane.

3. We ſmjertnej hodźinje.

4. 28. januara, druhi ſwjedźeń ſwj. Hańže.

5. 2. februara, na Swěcžk=Mariju.

6. 8. februara, na ſwjedźenju ſwj. Jana z Mathy.

7. 14. febr., na ſwjedź. ſ. Jana, kſchcźenika z rjada Trinitariow.

8. Na popjełnu ſrjedu.

9. Na ſwjedźenju najſwjecźiſcheje Trojicy.

10. 5. julija, na ſwjedźenju ſwj. Michała wot Swjatych.

11. 8. ſeptembra, na ſwjedźenju naroda ſwj. Marije.

12. Druhu njedźelu oktobra.

13. 23. oktobra, na ſwjedźenju naſchoho wumožnika we Romje.

14. 20. novembra, na ſwjedźenju ſwj. Felikſa z Valois.

15. 25. novembra, na ſwjedźenju ſwj. Kathyrny.

16. Na jenym po ſpodobanju wuzwolenym dnju we kóždym měſacu, hdyž jedyn
we tymſamym wſchědnje 3 Wótcenaſche a Strowa=ſy=Marije a cžeſcź budź
Bohu atd. k cžeſcźi najſwjecźiſcheje Trojicy ſpěwje. K dobycźu tohole
wotpuſka ſmě ſo kajkažkuli cyrkej wopytacź.

<pb n="15"/>

♣B.♠ Njedoſpołne wotpuſki.

Pſchiſpomnjenjo. K dobycźu tutych njejo dóſtacźo ſwj. ſakramentow
trěbne, tola pak dyrbi kóždy bjez cźežkoho hrěcha bycź. Cyrkej ma ſo
jeno pſchi tamnych wopytacź, pſchi kotrychž je to pſchiſtajene. Pſched
pacźerjemi a dobrymi ſkutkami k dobycźu tutych wotpuſkow njech ſo
woſebnje hornja modlitwa: „Mój Božo! Wſchěch mojich hrěchow” . . .
ſpěwa.

Wotpuſkne dny ſu: Hody, jutry, ſwj. Marije do=njebjes=wzacźa, 28.
februara, t. j. druhi ſwjedźeń ſwj. Hańže. Na tutych dnach ma ſo cyrkej
Trinitariow abo hdyž to móžno njejo, farſka cyrkej wopytacź a we njej za
naležnoſcźe kſcheſcźanſtwa ſo modlicź.

K dobycźu ſcźěhowacych wotpuſkow njetrjeba ſo cyrkej wopytacź:

1. Tak cžaſto hacž ſo 3 Wótce=naſche, Strowa=ſy=Marije a cžeſcź budź
atd. ſpěwa.

2. Hdyž něchtó Božoho ſyna khoromu pſchewodźa a ſo za khoroho modli.

3. Hdyž ſo kajkižkuli ſkutk kſcheſcźanſkeje pobožnoſcźe abo miłoſcźe
dokonja.

♣III.♠ Bruny ſkapulir

abo ſkapulir rjadu Karmelitow.

Tutón ſkapulir bruneje barby (kotryž pak móže tež cžorneje bycź, tola ſo
njeſmje z prjedy wopiſanym cžornym ſkapulirom pſcheměnicź), je pobožne
dopomnjecźo na tamny, kotryž je ſwj. macźeŕ Boža we ſpodźiwnym
wozjewjenju ſwj. Symanej Stock abtej karmelitſkoho rjadu pſchepodała a
pſchi tym ſlubiła, zo tón, kiž ma jón we wokomiknjenju ſmjercźe na ſebi,
do hele njepſchińdźe. Dokelž bě Syman Stock abt rjadu Karmelitow,
mjenuje ſo tutón ſkapulir karmelitſki ſkapulir.

K prěnjej tak woſobnej hnadźe je ſwjata macź Boža pozdźiſcho druhu
pſchidała. We wozjewjenju, kotrež mějeſche bamž Jan ♣XXII.,♠ ſlubi wona,
zo budźe kóždy kſcheſcźan, kiž jón noſy, a jón ze želnoſcźu na ſwojich
hrěchach pſchi ſmjercźi na ſebi ma, ſobotu, t. j. krótki cžas po
ſmjercźi ze cžiſcźa wumoženy. Tohodla mjenuje ſo tuta hnada tež
privilegium ſabbatikum, t. j. ſobotne pohnadźenjo.

Tola je macź Boža z tym jeno ſwoju woſebitu pomoc we žiwjenju a woſobnje
pſchi ſmjercźi ſlubiła, nic zo by jedyn ſo pſchewažnje na jeje miłoſcź
ſpuſchcźał, ale zo by jedyn cžim wjac dobroho ſkutkował.

Sobuſtawy bjeru dźěl na wſchitkich pacźerjach, Božich mſchach, pokutnych
a druhich pobožnych ſkutkach klóſchterſkoho rjadu Karmelitow.

K dóſtacźu prěnjeje hnady, zo jedyn njeby do hele pſchiſchoł, ma ſo
ſkapulir jeno pobožnje noſycź z huſcźiſchim dopomnjecźom na ſwj. macź
Božu, a dyrbi jón woſobnje we wokomiknjenju ſmjercźe na ſebi měcż.
Radźicź pak jedyn móže, zo by ſo ſcźěhowaca modlitwa rano a wjecžor z
pobožnym wokoſchenjom ſkapulira ſpěwała:

<pb n="17"/>

„Swjata Marija! wucźeko hrěſchnikow, proſch za mnje a zakitaj mje pſched
helu a cžiſcźom.”

Schtȯž pak chce tež druhu hnadu dóſtacź, t. j. zo by bórzy po ſmjercźi z
cžiſcźa ſo wumožił, ma wyſche toho tež tole dopjelnicź.

1) Cžiſtotu wobkedźbowacź, kaž ſebi joho ſchtant to ſobupſchinjeſe, t.
j. nježenjeny hako nježenjeny, woženjeny abo mandźelſki hako mandźelſki.

2) Móželi jedyn cžilacź, ma jedyn wſchědne Marianſke hodźiny
(Marianiſche Tagzeiten) ſpěwacź, njemóželi pak cžitacź, njech ſo ſrjedu
a ſobotu mjaſajědźe zdźerži. Hdyž pak ſo tež to njehodźi, proſy
měſchnika, kotryž je jomu ſkapulir wudźělił, za druhi dobry ſkutk měſto
poſcźenja. Druzy měſchnicy nimaja dowolnoſcź, tute ſkutki pſcheměnjecź,
tež nic ſpówjednik. Tohodla ma kóždy hnydom pſchi dóſtacźu ſkapulira na
dopjelnjenjo tuteje winowatoſcźe kedźbowacź.

Je ſo něchtó pſchecźiwo cžiſtoſcźi ſwojoho ſchtanta cźežcy
pſchehrěſchił, nima žanoho prawa na ſobotne pohnadźenjo, tak dołho, hacž
we ſwojim hrěſche pſchebywa. Tohodla njech ſo ſtara, pſchez želnoſcźiwu
ſpówjedź ſo zas wucžiſcźicź. Je ſo jomu pſchez ſwjatu ſpówjedź hrěch zas
wodał, dóſtanje tež znowa zas prawo na tamnu hnadu.

So zapiſacź dacź drje njejo k dobycźu wotpuſkow runje trěbne, tola pak
je to kóždomu k radźenju.

♣A.♠ Doſpołne wotpuſki.

Pſchiſpomnjenjo. Wſchě doſpołne a njedoſpołne wotpuſki móže tež tón
dóſtacź, kiž chce jeno pſchez zaſtupjenjo do bratſtwa prěnju hnadu, t.
j. zakitanjo pſched helu ſebi dobycź. Jeno hdyž pſchi ſtajnym noſchenju
ſkapulira ſo cžaſcźiſcho na ſwjatu macź Božu dopomni, ſchtož móže ſo
pſchez prjedy ſpomnjeny pacźeŕ ſtacź. Jedyn njedoſpołny wotpuſk jeno
njeby dobycź móhł, kaž ſo to na poſledku praji.

K dobycźu doſpołnych wotpuſkow ma ſo k ſwj. ſpówjedźi a k Božomu blidu
hicź. Schtož wopytowanjo cyrkwje naſtupa, <pb n="18"/>žada ſo teſame,
tola móže to bycź cyrkej rjadu Karmelitow abo tež kajkažkuli druha
cyrkej; tež móže ſebi jedyn pſchez kóždoho ſpówjednika wopytowanjo
cyrkwje do druhoho dobroho ſkutka pſcheměnicź dacź. Tuta wěc njeſmě ſo
změſchecź z tamnym prjedy ſpomnjenym poſtajenjom, zo ſmě jeno tamny
měſchnik, kiž jenomu ſkapulir wudźěla, zdźerženjo mjaſa na ſrjedach w
ſobotach do druhoho dobroho ſkutka pſcheměnicź.

Wſchě ſpomnjene wotpuſki móža ſo z wuwzacźom tſecźoho khudym duſcham
pſchiwobrocźicź.

1. Na dnju zaſtupjenja do bratſtwa.

2. Stacionſke wotpuſki, kotrež ſu pozdźiſcho wopiſane.

3. We ſmjertnej hodźinje; njemóže ſo khudym duſcham pſchiẇobrocźicź.

4. Na dnju nowoho lěta.

5. Na měſacžnej njedżeli tamni, kotſiž z proceſſionom wo prawdźe ſobu
du, hdyž ſu na tejſamej njedźeli ſwj. ſakramenty dóſtali. Kotſiž njemóža
ſobuhicź, maja pódla dóſtacźa ſwj. ſakramentow bratſku cyrkej wopytacź;
kotſiž tež to njemóža, dokelž ſnadź ſu khori abo něhdźe na pucźu atd.
ſpěwaju Marianſke hodźiny abo 50 Wótcenaſchow, a Strowa=ſy=Marijow z
wubudźenjom želnoſcźe a z krutym prědkwzacźom, tak khětſe hacž móžno ſo
ſpówjedacź a k Božomu blidu hicź.

6. Na Swěcžk=Mariju.

7. Na ſwjatoho Józefa, 19. měrca pſchez cyłu oktavu, tola jeno na jenym
z tutych 8 dnjow, kotryž móže ſebi jedyn po ſpodobanju wubracź.

8. Na ſwjedźenju ſwj. Marije pſchizjewjenja.

9. Zeleny ſchtwórtk.

10. Tſecźu njedźelu po jutrach, na ſwjedźenju zakitaŕſtwa ſwj. Józefa;
pſchez cyłu oktavu, tola ma ſebi jedyn jeno jedyn dźeń k tomu wuzwolicź.

11. Na ſwjedźenju ſwj. Symana Stock, 16. meje.

12. Na ſwjedźenju domapytanja ſwj. Marije.

13. Na ſwjedźenju do=njebjes=ſpěcźa Jězuſa Khryſtuſa.

<pb n="19"/>

14. Na ſwjedźenju naſcheje lubozneje Knjenje z hory Karmel, pſchez cyłu
oktavu, na jenym k tomu wuzwolenym dnju.

15. Na ſwjedźenju, ſwj. Hany, 26. julija.

16. Na ſwjedźenju, do-njebjes-wzacźa ſwj. Marije.

17. Na njedźeli po tutym ſwjedźenju.

18. Na ſwjedźenju naroda ſwj. Marije.

19. Na ſwjedźenju ſwj. Michała, 29. ſeptembra.

20. Na ſwjedźenju ſwj. Thereſije, 15. oktobra, pſchez cyłu oktavu, na
jenym k tomu wuzwolenym dnju.

21. Na ſwjedźenju woprowanja ſwj. Marije, 21. novembra.

22. Na ſwjedźenju ſwj. Jana z Kſchiža, 24. novembra pſchez oktavu, na
jenym k tomu wuzwolenym dnju.

23. Na ſwjedźenju njewoblakowanoho podjecźa ſwj. Marije.

24. Kóždu ſrjedu pſchez cyłe lěto.

Swj. woprawjenjo a wotpuſkne pacźerje dokonjeja ſo na dnju ſamym, a nic
dźeń prjedy.

♣B.♠ Njedoſpołne wotpuſki.

Wſchitke njedoſpołne wotpuſki móža ſo tudy khudym duſcham
pſchiwobrocźicź.

1) Tajke njedoſpołne wotpuſki, k dobycźu kotrychž ma jedyn ſwj.
ſakramenty dóſtacź, cyrkej, kaž pſchi doſpołnych wotpuſkach, wopytacź a
znate wotpuſkne pacźerje ſpěwacź.

Wotpuſkne dny ſu: Hody, jutry, ſwjatki, 7 najwjetſche ſwjedźenje ſwj.
knježny Marije; namakanja (3. meje) a powyſchenja ſwj. Kſchiža (14.
ſeptembra), na ſwjedźenjach ſwj. Jana Kſchcźenika, Pětra a Pawoła,
wſchitkich ſwjatych, kaž tež na 7 po tutych ſwjedźenjach ſcźěhowacych
dnach; na wſchitkich ſobotach a njedźelach cyłoho lěta; na póńdźelach,
ſrjedach a pjatkach we poſcźe, a na jenym po ſwojim ſpodobanju
wuzwolenym dnju kóždoho měſaca.

2) Tajke njedoſpołne wotpuſki, k dobycźu kotrychž jedyn njetrjeba ſwj.
ſakramenty dóſtacź, tež nic z wuwzacźom prěnjoho cyrkej wopytacź; jeno
bjez cźežkoho hrěcha dyrbi kſcheſcźan bycź. Tu ſpěwa jedyn modlitwu, kiž
je we rozwu<pb n="20"/>cženju, bratſtwa ſwj. ſkapulira naſtupacym, pod
cyfru 6 ſtajena: „Mój Božo! Wſchěch mojich hrěchow atd“.

Wotpuſkne dny: Měſacžna njedźela; hdyž ſo proceſſion dźeržecź njehodźi,
wopyta jedyn bratſku cyrkej; hdyž jedyn Božoho ſyna k khoromu pſchewodźa
a za zbóžnoſcź khoroho ſo modli; tak huſto hacž jedyn ſkutk pobožnoſcźe
abo kſcheſcźanſkeje luboſcźe dokonja, k. pſch. hdyž ſo něchtó k rowej
pſchewodźa, hdyž ſo khudym nuza položuje, hdyž něchtó njepſchecżelow
wujedna, njewědomych we ſwj. wěrje rozwucžuje atd.; kóždy dźeń, hdyž ſo
7 Wótce-naſchow a Strowa-ſy-Marijow k cžeſcźi 7 wjeſołoſcźow
najſwjecźiſcheje kuježny Marije ſpěwa.

Za ſobuſtawy, kiž chcedźa tež druhu hnadu dobycź: ſrjeda a pjatk, hdyž
ſo poſcźa.

<pb n="21"/>

♣IV.♠ Módry ſkapulir

abo ſkapulir njewoblakowanoho podjecźa.

Skapulir módreje barby je zawjedźeny we zapocžatku 17. ſtotetka wot
zbóžneje klóſchterſkeje kuježny Wórſchle Beninkoſa, załožeŕki
theatinſkich knježnow, kotrejž bě ſo najzbóžniſcha knježna Marija
wozjewiła.

Wón ſo noſy k cžeſcźi njewoblakowanoho podjecźa a k nakazanju
hrěſchnikow. Porucžene njejo dale nicžo, hacž zo jedyn tónſamy
wobſtajnje noſy, a cžaſcźiſcho njewoblakowane podjecźo wopomina. K tomu
njech ſo rano a wjecžor ſpěwa:

„Zohnowane budź ſwjate a njewoblakowane podjecźo zbóžneje knježny
Marije. — Marija, proſch, zo bychu ſo hrěſchnicy nakazali.“

Sobuſtawy maja dźěl na wſchitkich dobrych ſkutkach theatinſkoho
klóſchterſkoho rjadu, a dóſtanu wulku hnadu, zo je kóžda Boža mſcha, kiž
ſo za nich po ſmjercźi dźerži, z doſpołnym wotpuſkom zjednocźena.

♣A.♠ Doſpołne wotpuſki.

Najwoſobniſchi doſpołny wotpuſk, kotryž móže jedyn z tutym ſkapulirom
dobycź, je tón, hdyž jebyn 6 Wótce-naſchow a Strowaſy-Marijow a cžeſcź
budź a t. d. na měnjenjo ſwj. wȯtca k cžeſcźi najſwjecźiſcheje Trojicy a
pſchecy njewoblakowaneje knježny ſpěwa. Z tym njedobudźe jedyn jeno
jedyn, ale wjele doſpołnych a njedoſpołnych wotpuſkow, kiž ſo hodźa
lohcy dobycź, dokelž njejo dóſtacźo ſwj. ſakramentow trěbne. Jedyn móže
6 Wótcenaſchow a t. d. doma, na pucźu, hdźežkuli chce, ſpěwacź. Jeno
dyrbi jedyn, kaž pola wſchitkich wotpuſkow, bjez cźežkoho hrěcha bycź.

Wón móže ſo tež khudym duſcham we cžiſcźu pſchiwobrocźicź. Dokelž pak
jedyn tu wjele wotpuſkow dobudźe, je k radźenju, zo jedyn jedyn ſam za
ſo dobywa, wſchitke druhe pak khudym <pb n="22"/>duſcham pſchiwobrocźa a
tohodla móže jedyn pſched 6 Wótcenaſchemi tule modlitwu ſpěwacź:

„Mój Božo! Wſchěch mojich hrěchow, woſebje toho a toho ... je mi wot
wutroby žel, zo ſym z nimi Tebje, moje najwyſchſche, za mnje kſchižowane
kubło rozhněwał, ja njecham to ženi wjac cžinicź. — Njewoblakowanje
podjata boloſcźiwa knježna Marija! wudźěl k cžeſcźi najſwjecźiſcheje
Trojicy prěni wotpuſk mi, wſchě druhe pak khudym duſcham.“

Pſchiſpomnjenjo. K dóſtacźu dale pomjenowanych doſpołnych wotpuſkow ma
ſo k ſwj. ſpówjedźi a k Božomu blidu hicź, a znate wotpuſkne pacźerje ſo
ſpěwacź; to je 5 Wótcenaſchow a Strowa-ſy-Marijow, a cžeſcź budź a t. d.
— Cyrkej ma ſo wopytacź, a to theatinſka, jelizo je tajka blizko, hewak
pak móže ſo tež cyrkej wopytacż, we kotrejž je wołtaŕ macźerje Božeje,
tohodla móža ſo tele wotpuſki we klóſchterſkej a tež Róžencžanſkej
cyrkwi dobycź, we farſkich cyrkwjach pak jeno potom, hdyž je we nich
wołtaŕ ſwj. Marije, macźerje Božeje.

Z wuwzacźom poſlenjoho doſpołnoho wotpuſka, t. j. toho we ſmjertnej
hodźinje móža ſo wſchitke druhe wotemrjetym pſchipſchiwobrocźicź.

Wotpuſkne dny. Swjedźenje toho Knjeza:

1. Hody.

2. Jutrownicžka.

3. Khryſtuſowe do-njebjes-ſpěcźo.

4. Swjatki.

5. Najſwjecźiſcheje Trojicy.

6. Namakanja ſwj. Kſchiža (3. meje).

7. Powyſchenja ſwj. Kſchiža (14. ſept.).

Swjedźenje macźerje Božeje.

8. Njewoblakowoho podjecźa.

9. Swěcžk-Marije.

10. Pſchizjewjenja ſwj. Marije.

11. 7 boloſcźow ſwj. Marije.

<pb n="23"/>

12. Porciunkula abo ſwjedźeń ſwj. Marije, macźerje Božeje z jandźelemi
Božimi.

13. Do-njebjes-wzacźa ſwj. Marije.

14. Naroda ſwj. macźerje Božeje.

Swjedźenje druhich ſwjatych.

15. Swj. Joſefa, 19. měrca.

16. Swj. Jana kſchcźenika.

17. Swj. Pětra a Pawoła, 29. junija.

18. Swj. Michała, arcjandźela.

19. Swj. jandźelow pěſtonow.

20. Wſchitkich Swjatych.

21. Swj. Kajetana, załožerja theatinſkoho rjadu.

Njedźele a druhe dny.

22. 16. a 24. decembra, hako prěni a poſleni dźeń noveny[1]⁾

23. pſched hodami.

24. 5. njedźelu poſta.

25. Zeleny ſchtwórtk.

26. Srjedu matrownoho tydźenja.

27. Wulki pjatk, bjez ſwj. woprawjenja.

28. 1. njedźelu we juliju.

29. 1. njedźelu kóždoho měſaca.

30. Kóždu ſobotu we poſcźe.

31. 32. Na dwěmaj dnjomaj we kóždym měſacu, kotrejž móže <pb
n="24"/>ſebi jedyn po ſpodobanju wuzwolicź. Na kóždym pak móže jedyn
wjac doſpołnych a njedoſpołnych wotpuſkow dobycź. Pſched wotpuſknymi
pacźerjemi njech ſo tak znata modlitwa ſpěwa, we kotrejž jedyn proſy, zo
by ſo jeno jedyn wotpuſk ſamomu ſebi, wſchitke druhe pak khudym duſcham
wudźěliłe.

33. Na dnju zaſtupjenja do bratſtwa.

34. Stacionſke wotpuſki, pozdźiſcho wopiſane.

35. We ſmjertnej hodźinje, kiž ſo njehodźi khudym duſcham
pſchiwobrocźicź.

♣B.♠ Njedoſpołne wotpuſki.

Pſchiſpomnjenjo. K dobycźu tychſamych njejo ſpówjedź a woprawjenjo
trěbne; wopytanjo cyrkwje a wotpuſkne pacźerje ſu jeno tam trěbne, hdźež
je woſebicźe ſpomnjene. Njech pak ſo tak rjec z wjetſchej želnoſcźu
modlitwa ſpěwa: „Mój Božo! wſchěch mojich hrěchow ... a njech ſo tak
wobzanknje: Wudźěl tónle wotpuſk mi abo khudym duſcham po twojim
ſpodobanju.“ So ſamo rozemi, zo ma kſcheſcźan bjez cźežkoho hrěcha bycź;
hewak by ſo prjedy ſpówjedacź dyrbjał.

Wſchitke wotpuſki móža ſo khudym duſcham pſchiwobrocźicź.

Wotpuſkne dny: 1. Wſchitke dny cyłoho lěta, na kotrychž móže jedyn
doſpołny wotpuſk dobycź, k tomu pak ma jedyn cyrkej theatinſkoho rjadu
abo cyrkej z wołtarjom najſwjecźiſcheje macźerje Božeje wopytacź a we
njej wotpuſkne pacźerje ſpěwacź.

2. Na ſcźěhowacych ſwjedźenjach a dnach móže ſo k dobycźu njedoſpołnoho
wotpuſka kajkažkuli cyrkej wopytacź, a we njej na měnjenjo ſwj. wótca
ſpěwacź, a to na ſwjedźenjach: boloſcźiweje macźerje (pjatk pſched
bowońcźku); domapytanja ſwj. Marije; ſwj. Marije na horje Karmel (16.
julija); poſwjecźenja cyrkwje ſwj. Marije „na ſněhach“ (5. auguſta);
mjena ſwj. Marije (njedźelu po 8. ſeptembru); 3. njedźelu ſeptembra
(ſwjedźeń boloſcźiweje macźerje); ſwjateje Marije wo wukupjenju jatych
(24. ſeptembra); róžowca ſwj. Marije (1. njedźelu oktobra); wopro<pb
n="25"/>wanja ſwj. Marije (21. novembra); dny noveny pſched hodami, t.
j. wot 16. hacž do 24. decembra; kóždy krócź, hdyž ſo k ſpówjedźi a k
Božomu blidu dźe.

3. K dobycźu ſcźěhowacych wotpuſkow njetrjeba ſo žana cyrkej wopytacź,
pola jenicžkoho žadaju ſo wotpuſkne pacźerje.

Njedoſpołny wotpuſk móže jedyn dobycź tak huſto hacž jedyn Božoho ſyna k
khorym pſchewodźa; ſłowo Bože ſłyſchi; ſkutki pobožnoſcźe a
kſcheſcźanſkeje miłoſcźe dokonja; tak cžaſto hacž ſo khori wopytuja a ſo
jim pomoc na cźěle a duſchi wopokazuje, abo hdyž jedyn to njemóže, hdyž
jedyn 5 Wótce-naſchow a Strowa-ſy-Marijow a cžeſcź budź Bohu za nich
ſpěwa; hdyž ſo wjecžor modlitwa: „Budź powitana kralowna“ ſpěwa, a ſo za
cyrkwinſke naležnoſcźe modli; tak huſto hacž ſo ſłódke mjeno Jězus a
Marija cžeſcźownje wupraji; kóždu póndźelu, hdyž ſo najſwjecźiſchi
ſakrament wołtarja wopytuje, tak k pſchikł., hdyž něchtó póndźelu
kemſchi dźe.

<pb n="26"/>

♣V.♠ Schtwory ſkapulir.

To njejo nowy ſkapulir, ale wobſteji z tych ſchtyrjow, kotrež ſu prjedy
wopiſane, dokelž je dowolene a khwalomne, je wſchitke ſchtyri pſchijecź.
We Romje dawa ſo jich wjac hižom dźěcźom pſchi prěnim ſwj. woprawjenju.
Mjeno ſchtwory ma wot toho, zo ſo wſchitke ſchtyri na dwěmaj bancźikomaj
po waſchnju druhich ſkapulirow noſcha.

Z nimi dóſtanu ſo wſchitke wotpuſki a hnady, kotrež ſu hewak za kóždy
ſkapulir woſebje dowolene; tola ma ſo tež dopjelnicź to, ſchtož je pſchi
kóždym porucžene. Z wobſtajnym noſchenjom ma ſo jedyn cžaſcźiſcho
dopomnicź tak derje na ſ. Mariju hako boloſcźiwu macź, kaž tež
njewoblakowanje podjatu knježnu a luboznu knjeni na horje Karmel a tež
na najſwjecźiſchu Trojicu.

Schtóž chce druhu hnadu brunoho abo karmelitſkoho ſkapulira dóſtacź, ma
ſo tež mjaſajědźe zdźeržecź (ſrjedu a ſobotu) wyſche pjatka, abo druhi
měſto toho jomu napołoženy ſkutk dokonjecź. Tohodla njech ſo tež
modlitwy, kiž ſu pſchi kóždym ſkapuliru woſebje ſtajene, tu tež rano a
wjecžor wſchitke ſpěwaju.

Wotpuſkne dny ſo tohodla njetrjebaju z nowa woznamjenjecź, jeno dyrbi
kóždy kedźbowacź, z kotrym ſkapulirom chce jedyn wotpuſk dobycź, dokelž
po tym rjaduje ſo wopytowanjo cyrkwjow a wotpuſkne pacźerje.

***

Jedyn móže tež na jenym a tymſamym dnju wjac doſpołnych a njedoſpołnych
wotpuſkow dobycź, k tomu dawa ſo woſebje pſchiležnoſcź tym, kiž ſchtwory
ſkapulir noſcha abo pjecźory, kaž ſo pozdźiſcho ſpóznaje. Ale ſchtóž
chce na jenym a tymſamym dnju wjac wotpuſkow dobycź, ma ſcźěhowace
wobkedźbowacź.

<pb n="27"/>

Waſchnjo,

po kotrymž móže jedyn wjac wotpuſkow za dźeń dobycź.

1) Swj. ſpówjedź a woprawjenjo płacźi za wſchitke wotpuſki, tohodla maja
ſo ſwj. ſakramenty jeno junu wužiwacź.

2) Cyrkej pak ma ſo tak wjele krócź wopytacź a wotpuſkne pacźerje tak
wjelekrócź ſpěwacź, kaž wjele wotpuſkow chce jedyn dobycź.

3) Wjac wotpuſkow móže jedyn potom jeno na jenym dnju dobycź, hdyž je
něchtó we wjac ſkapulirſkich bratſtwach. Někotre dny, na kotrychž móže
kſcheſcźan wjac doſpołnych wotpuſkow dobycź, hdyž je we wjac
ſkapulirſkich bratſtwach, ſu we ſcźěhowacym „zapiſu“ pomjenowane.

Jeno 2 doſpołnej wotpuſkaj ſtej tu wuwzatej, tutej móže jedyn na
tymſamym dnju tak wjele krócź dobycź, kaž wjele krócź jedyn k jeju
dobycźu nuzne ſkutki dokonja, hacž runje ſtej wonej jeno za módry
ſkapulir dowolenej. To je najwoſobniſchi wotpuſk, na ſtronje 21
wopiſany, k dobycźu kotrohož ma jedyn 6 Wótce-naſchow atd. ſpěwacź, a
potom wotpuſk portiuncula, 2. auguſta, k dobycźu kotrohož ma ſo tež
poſtajena cyrkej tak wjele krócź wopytacź, tak wjele wotpuſkow hacž chce
jedyn dobycź.

4) Prjedy bu prajene, zo ma ſo cyrkej tejko krócź wopytacź, hacž chce
něchtó wotpuſkow dobycź, t. j. tak k zrozemjenju, zo ma jedyn z cyrkwje
k najmjenſchom wonhicź, tola móže ſo jedyn pſched cyrkwinſkimi durjemi
zas wrócźicź, dokelž je to potom jene nowe wopytanjo. Kſcheſcźenjo k
pſchikładej, kiž na rańſche kemſche a potom zas k nyſchporu du, maja
pſchiležnoſcź k dwojomu wopytanju cyrkwje; kiž wyſche toho tež hiſchcźe
na wulke du, k tſjojomu. Žada pak ſo, zo bychu ſo wſchelake cyrkwje
wopytali, dyrbi ſo to tež ſtacź. Chce k pſchikładej něchtó na tymſamym
dnju wotpuſk z běłym a módrym ſkapulirom dobycź, a njebyli we farſkej
cyrkwi wołtaŕ macźerje Božeje był, dyrbi wón běłoho ſkapulira dla farſku
cyrkej wopytacź a wotpuſkne <pb n="28"/>pacźerje we njej ſpěwacź, a
potom módroho dla do druheje cyrkwje hicź, hdźež je wołtaŕ ſwj. macźerje
Božeje. Wotpuſki cžornoho abo ſkapulira 7 boloſcźow a brunoho, abo
ſkapulira rjadu Karmelitow hodźa ſo we kóždej cyrkwi dobycź, dokelž ſo
móže tu za wopytowanjo cyrkwje druhi dobry ſkutk we ſpówjedźi wuproſycź.
Tež wotpuſki cžerwjenoho ſkapulira, kotrež ſu pozdźiſcho wopiſane, móža
ſo we kóždej cyrkwi dobycź.

Tele ſchtyri kruchi dyrbja ſo dopjelnicź, hdyž chce něchtó wjac
wotpuſkow na tymſamym dnju dóſtacź. Schtož pak ſo dale praji, je jeno
dobra rada, mjenujcy, zo by jeno jedyn wotpuſk ſebi pſchiwobrocźił,
wſchitke druhe pak khudym duſcham we cžiſcźu. Tohodla njech ſo na tajkim
dnju pſched wotpuſknymi pacźerjemi ſpěwa modlitwa, kotraž je pſchi
najwažniſchim wotpuſku módroho ſkapulira napiſana a ſo zapocžina: „Mój
Božo, wſchěch mojich hrěchow a t. d. ... a njech ſo ſkóncži: „wudźěl k
cžeſcźi najſwjecźiſcheje Trojicy prěni wotpuſk mi, wſchě druhe pak
khudym duſcham.“

Zapis

někotrych dnow z wjac doſpołnymi wotpuſkami.

1) Kóždy dźeń cyłoho lěta hodźi ſo ze ſamym módrym ſkapulirom tak wjele
doſpołnych wotpuſkow dobycź, tak huſto hacž ſo 6 Wótce-naſchow, a
Strowy-ſy-Marijow z cžeſcź budź a t. d. na měnjenjo ſwj. wótca k cžeſcźi
najſwjecźiſcheje Trojicy a pſchecy njewoblakowaneje knježny Marije
ſpěwa, a to je móžno bjez ſwj. ſpówjedźe a woprawjenja, a hdźežkuli ſo
něchtó namaka we domje, na pucźu ... jeno hdyž je we ſwjatoſcźacej
hnadźe Božej.

2) Tež ze ſamym módrym ſkapulirom móže jedyn, ale jeno 2. auguſta tak
wjele doſpołnych wotpuſkow dobycź, tak cžaſto hacž ſo znate wotpuſkne
pacźerje ſpěwaju, a tak cžaſto hacž ſo cyrkej, we kotrejž je wołtaŕ ſwj.
macźerje Božeje, wopyta; tola dyrbi ſo tu k ſwj. ſpówjedźi a k Božomu
blidu hicź. Kaž je prjedy hižom ſpomnjene, njech jedyn jeno jedyn ſam za
ſo dobudźe, druhe pak khudym duſcham we cžiſcźu pſchiwobrocźi.

<pb n="29"/>

3) Na ſwjedźenju ſwěcžk Marije a Marije naroda, a na dnach doſpołnych
ſtacionſkich wotpuſkow, móža ſo 4 wotpuſki z ſchtworym ſkapulirom
dobycź, hdyž ſo farſka cyrkej 3 krócź wopyta, a ſo k Božomu blidu a
ſwjatej ſpówjedźi dźe a wotpuſkne pacźerje ſo 4 krócź ſpěwaju. Farſka
cyrkej pak dyrbi tež wołtaŕ ſwj. macźerje Božeje měcź, a měſto
ſchtwórtoho wopytanja ma ſo druhi dobry ſkutk we ſwj. ſpówjedźi
wuproſycź.

4) Na ſwjedźenjach Marije pſchizjewjenja, domapytanja, a
do-njebjes-wzacźa móža ſo tſi wotpuſki z cžornym, brunym a módrym abo
tež ze ſchtworym ſkapulirom dobycź, hdyž ſo farſka cyrkej z wołtarjom
ſwj. macźerje Božeje dwójcy wopyta, a za tſecże wopytanjo ſo druhi dobry
ſkutk we ſwj. ſpówjedźi wuproſy (ſo rozemi z dóſtacźom ſwj.
ſakramentow); — abo hdyž ſo kajkažkuli cyrkej, jeno zo je we njej wołtaŕ
ſwj. macźerje Božeje, dwójcy wopyta, a měſto tſecźoho wopytanja ſo, kaž
prjedy, druhi dobry ſkutk wuproſy.

5) Na ſwjedźenju najſwjecźiſcheje Trojicy móža ſo tež tſi wotpuſki z
běłym, cžornym a módrym abo z ſchtworym ſkapulirom dobycź, hdyž ſo
farſka cyrkej z wołtarjom ſwj. macźerje Božeje dwójcy wopytuje a za
tſecźe wopytanjo ſo dobry ſkutk we ſwj. ſpówjedźi wuproſy. Dóſtacźo ſwj.
ſakramentow, kaž tež tſikrócžne ſpěwanjo wotpuſknych pacźeri ſo žada.

6) Na dnju za ſtupa do bratſtwow ſwj. ſkapulira móža ſo tež tſi wotpuſki
dobycź z běłym, brunym a módrym abo tež ze ſchtworym ſkapulirom, hdyž
něchtó cyrkej, we kotrejž do bratſtwow ſtupi, 3 krócź wopyta. Dóſtacźo
ſwj. ſakramentow a tſikrócźne ſpěwanjo wotpuſknych pacźerjow ſo žada.

7) Tſi wotpuſki móže jedyn tež na kajkejžkuli ſrjedźe dobycź z běłym,
brunym a módrym abo ze ſchtworym ſkapulirom, hdyž ſo farſka cyrkej z
wołtarjom macźerje Božeje 3 krócź wopyta. Tola pak njech ſo k tomu
cžita, ſchtož je prjedy pſchi mjenowanych tſjoch ſkapulirach we
wotpuſkach na kajkižkuli dźeń rozeſtajane, tohodla hładaj pſchi běłym
ſkapuliru pod cyfru 16; pſchi brunym pod cyfru 24; a pſchi módrym pod
cyfru 32.

<pb n="30"/>

8) Na ſwjedźenju ſwj. Joſefa (19. měrca) a ſwj. Michała (29. ſept.)
móžetej ſo dwaj doſpołnej wotpuſkaj dobycź z brunym a módrym abo ze
ſchtworym ſkapulirom, hdyž ſo cyrkej z wołtarjom ſwj. macźerje Božeje
dwójcy wopyta, ſwj. ſakramenty ſo dóſtanu a wotpuſkne pacźerje ſo dwójcy
ſpěwaju.

Stacionſke wotpuſki.

Tute wotpuſki maja mjeno wot waſchnja Romſkich kſcheſcźanow, na wěſtych
dnach we lěcźe wěſte Romſke cyrkwje wopytacź a ſo tu z wjetſchej
nutrniwoſcźu, hako druhe dny modlicź. Tute pobožne waſchnjo bě hižom we
Romje we ſtarych cžaſach pod mjenom: Staciony dźeržecź, znate. Bamžojo,
widźo tajku nutrniwoſcź we modlenju, ſu ſo na njej zwjeſelili a k
wobkrucźenju a powyſchenju tejeſameje ſu na tajke wopytowanjo cyrkwjow
wotpuſki dowolili, a pozdźiſcho ſu tute wotpuſki tež wſchelakim
bratſtwam ſobudźělili a tak tež 4 prjedy wopiſanym bratſtwam ſwj.
ſkapulira.

Jedyn móže teſame ze wſchitkimi 4 ſkapulirami dobycź, tola pak dyrbi
jedyn kedźbowacź, z kotrym chce jedyn to cžinicź, dokelž ſo po tutym
wopytowanjo cyrkwjow rjaduje.

♣A.♠ Doſpołne ſtacionſke wotpuſki.

Pſchiſpomnjenjo. Dóſtacźo ſwj. ſakramentow ſo žada, tež cyrkej ma ſo
wopytacź, tola ſo ta ſama po ſkapuliru wuzwoli. Schtóž ma k pſchikładej
jeno módry ſkapulir, dyrbi wotpuſkne pacźerje we cyrkwi ſpěwacź, we
kotrejž je wołtaŕ ſwj. macźerje Božeje; ſchtóž ma jeno cžorny, ma ſebi
we ſwj. ſpówjedźi druhi dobry ſkutk měſto wopytowanja cyrkwje wuproſycź,
ſchtóž pak ma ſchtwory, móže do kajkeježkuli cyrkwje hicź; chceli pak z
ſchtworym 4 wotpuſki za jedyn dźeń dóſtacź, by cyrkwje wopytacź měł, kaž
je to pſchi jednotliwych ſkapulirach prajene. — Wotpuſkne pacźerje ſu: 5
Wótce-naſche a Strowa-ſy-Marije z cžeſcź budź Bohu a t. d. po měnjenju
ſwj. wótca.

Wotpuſki móža ſo tež wotemrjetym pſchiwobrocźicź.

<pb n="31"/>

Doſpołne wotpuſki ſu ſchtyri.

1. Zeleny ſchtwórtk; 2. jutrownicžku; 3. Khryſtuſowe donjebjesſpěcźo; 4.
Hody pſchi wſchitkich tſjoch Božich mſchach a tež za cyły dźeń.

♣B.♠ Njedoſpołne ſtacionſke wotpuſki.

Pſchiſpomnjenjo: Dóſtacźo ſwj. ſakramentow ſo nježada; tola pak ma jedyn
bjez ſmjertnoho hrěcha bycź; cyrkej ma ſo runje tak wopytacź a wotpuſkne
pacźerje tak ſpěwacź, kaž pſchi doſpołnych; tele njedoſpołne wotpuſki
hodźa ſo za dźeń tak huſto dobycź, tak huſto hacž ſo cyrkej wopytuje a
wotpuſkne pacźerje wobnowjeja.

Tež njedoſpołne wotpuſki móža ſo khudym duſcham we cžiſcžu
pſchiwobrocźicź. Na ſcźěhowacych dnach móže je jedyn dobycź:

Na nowe lěto; na tſjoch kralow; na tſjoch njedźelach do poſta; kóždy
dźeń wot popjelneje ſrjedy hacž do tak mjenowaneje běłeje abo prěnjeje
njedźele po jutrach z wuwzacźom tamneju dnow, na kotrymajž móže jedyn
doſpołne wotpuſki dobycź; na ſwj. Marka; na tſjoch prěnich dnach
kſchižowoho tydźenja; wot ſoboty do ſwjatkow hacž ſobotu po ſwjatkach;
na ſuchich dnach we ſeptembru a decembru; na tſjoch prěnich njedźelach
adventa; na patoržicu; na prěnim dnju hodow na prěnjej a druhej Božej
mſchi; na dnju 26., 27., 28. a 30. decembra.

<pb n="32"/>

♣VI.♠ Cžerwjeny ſkapulir

abo ſkapulir cźerpjenja Khryſtuſowoho.

Tutón ſkapulir je we lěcźe 1846 zawjedźeny. Bójſki zbóžnik wozjewi ſo,
tajki ſkapulir we rucy dźeržo jenej miłoſcźiwej ſotſe. Z wulkim
ſpodobanjom je to nětſiſchi bamž ſłyſchał a dowolił, zo móže ſo tajki
ſkapulir noſycź.

Je cžerwjeneje barby, tež bancźiki, na kotrychž wiſa a pokazuje na jenej
ſtronje Khryſtuſa na kſchižu z naſtrojemi cźeŕpjenja a na druhej ſtronje
najſwjecźiſchej wutrobje Jězuſa a Marije.

Noſy ſo k cžeſcži Jězuſowoho cźerpjenja a ſwj. macźerje Božeje, a ma wot
toho tež mjeno ſkapulir cźerpjenja abo paſſionsſkapulir. Nježada ſo
nicžo wjac, hacž zo ſo wobſtajnje noſy, a zo ſo hórke cźerpjenja
Khryſtuſowe huſcźiſcho wopomina. Tohodla praji ſo rano a wjecžor.

„Tohodla proſymy Tebje, pſchińdź twojim ſłužownikam k pomocy, kotrychž
ſy z twojej drohej krewju wumožił“.

Wokoſchuje ſo ſkapulir tež pſchi tutych ſłowach, dóſtanje ſo tež wotpuſk
wot 200 dnow, kaž je to pozdźiſcho tež prajene.

Mjez hnadami, kotrež ſo z nim dóſtanu, je po ſlubjenju Jězuſa ſamoho tež
ta, zo kóždy pjatk wěra, nadźija a luboſcź tež woſebicźe pſchibjera.

♣A.♠ Doſpołne wotpuſki.

Pſchiſpomnjenjo. Swjata ſpówjedź, woprawjenjo, wopytowanjo cyrkwje a
wotpuſkne pacźerje, to wſcho ſo žada. Cyrkej pak móže ſo wopytowacź
kajkažkuli; a wotpuſkne pacźerje, kiž ſo žadaju, ſu znate; 5
Wótce-naſche, a Strowa-ſy-Marije, a cžeſcź budź Bohu a. t. d. po
měnjenju ſwj. wótca. Pſchi tſecźim je wyſche toho hiſchcźe něſchto
dokonjecź, ſchtož je tam ſpomnjene.

1) Na dnju zaſtupa do bratſtwa;

<pb n="33"/>

2) we ſmjertnej hodźinje, we kotrejž pak doſaha, hdyž ſo ſłódke mjeno
Jězus a Marija z wutrobu wuprajitej, t. j. hdyž ſo jedyn na njej k
najmjeńſchom pomyſli, jelizo jedyn njeby mohł ſwjate woprawjenjo
wužiwacź a ſłódkej mjenje z hortom wuprajicź.

3) Na kóždym pjatku cyłoho lěta; k dobycźu tutoho wotpuſka pak ma ſo
wyſche toho, ſchtož je we pſchiſpomnjenju za wſchitke poſtajene, tež
ſwj. cźerpjenjo Jězuſa Khryſtuſa rozpominacź ſnadź tak dołho, kaž
ſchtucžka rózarijow traje. — Schtóž pjatk k ſwjatej ſpowjedźi hicź
njemóže, móže tónle wotpuſk tež na njedźeli dobycź.

♣B.♠ Njedoſpołne wotpuſki.

1) Na kóždym pjatku cyłoho lěta, z dóſtacźom ſwj. ſakramentow, z
wuſpěwanjom 5 Wȯtce-naſchow a Strowa-ſy-Marijow a cžeſcź budź a t. d. a
rozpominanjom ſwj. cźeŕpjenja Khryſtuſowoho pſchez někotry cžas, kaž
pſchi tſecźim doſpołnym wotpuſku. Po tajkim móžetej ſo na pjatkach dwaj
wotpuſkaj dóſtacź, jedyn doſpołny a jedyn njedoſpołny. K tomu bu jedyn
jeno junu trjebał ſwj. ſakramenty dóſtacź, druhe ſkutki pak dwójcy
dokonjecź.

2) Bjez ſwj. ſpówjedźa a woprawjenja na kajkimžkuli dnju, hdyž ſo
cźerpjenjo Khryſtuſowe k najmjeńſchom 1/2 hodźiny dołho želnoſcźiwje
rozpomina, tola pak dyrbi kſcheſcźan bjez cźežkoho hrěcha bycź.

3) Tohorunja bjez ſwj. ſpówjedźe a woprawjenja tak huſto hacž ſo
ſkapulir wokoſchuje a ſo pſchi tym praji: „Tohodla proſymy Tebje“ a. t.
d. kaž horjeka. Tónle wotpuſk hodźi ſo tak wjele krócź za dźeń dobycź,
tola pak dyrbi jedyn bjez cźežkoho hrěcha bycź.

<pb n="34"/>

♣VII.♠ Pjecźory ſkapulir.

Tutón ſkapulir tež njejo kaž ſchtwory žadyn woſebity nowy ſkapulir, ale
je hromadu ſtajeny z pjecźich, dotal rozeſtajenych, a rěka tak, dokelž
ſo wſchitke pjecź jeno na dwěmaj bancźikomaj noſcha, kotrejž matej
cžerwjeneje barby bycź.

Z tutym ſkapulirom dóſtanu ſo wotpuſki a hnady wſchitkich pjecź, tola
pak ma ſo tež wſchitko dopjelnicź, ſchtož je za kóždy woſebity
poſtajene. Jedyn dyrbi jón tak wobſtajnje noſycź, a pſchi tym ſo
huſcźiſcho dopomnicź na Mariju hako boloſcźiwu macź a tež hako
njewoblakowanje podjatu knježnu, a luboznu knjeni na horje Karmel, kaž
tež na najſwjecźiſchu Trojicu a na cźerpjenjo Jězuſowe; na
najſwjecźiſchu wutrobu Jězuſowu, na najcžiſcźiſchu a miłoſcźiwu wutrobu
njewoblakowaneje knježny Marije. Schtóž chce tež druhu hnadu
karmelitſkoho ſkapulira dobycź, ma tež ſrjedu a ſobotu ſo mjaſajědźe
zdźeržecź abo druhi měſto toho napołoženy ſkutk dopjelnicź. Tohodla
ſpěwaju ſo próſtwicžki kóždoho ſkapulira rano a wjecžor wſchitke
hromadu.

Zo móže ſo z tutym ſkapulirom za dźeń wjac wotpuſkow dobycź, ſcźěhuje
hižom z toho, ſchtož je pſchi dobywanju wjac wotpuſkow na jenym dnju
prajene. Z nim hodźi ſo po cžaſach pjecź wotpuſkow za jedyn dźeń dobycż.
To je k pſchikładej móžno, hdyž ſwjedźeń naroda ſwj. Marije na njedźelu
panje, a hdyž ſo pjatk hodźało njeby k ſwj. ſpówjedźi hicź. Tu ſo znowa
ſpomni, zo by jedyn jeno jedyn wotpuſk za ſamoho ſo, wſchitke druhe pak
za khude duſche woprował z wuſpěwanjom modlitwy, kotraž we knižkach
prjedy hižom ſtoji a kiž to wupraji.

<pb n="35"/>

Skóncžnje chcemy hiſchcźe woſebje ſpomnicź, zo je ſwjaty wótc pſchi
wudźělenju tejko wotpuſkow woſebje wotpohladanjo měł, zo bychmy z tym
woſebje wotemrjetym we kſcheſcźanſkej luboſcźi k pomocy pſchiſchli.
Khude duſche njemóža ſebi ſame pomhacź, ale maja wſchitko to znjeſcź a
cźerpjecź, ſchtož je jim Boža ſprawnoſcź napołožiła, a maja to tak dołho
cźerpjecź, dońž wſchitko zarunane njejo. Tohodla wołaju ſo k nam z
tyſchnym hłoſom ze ſłowami cźerpjacoho Joba: „Smělcźe ſo nad nami!
ſmělcźe ſo nadnami k najmjeńſchomu wy, naſchi pſchecźelojo.“ Njech ſo
pſchi tajkim zrudnym hłoſu naſchich bratrow a ſotrow naſche wutroby
zmjechcźa, a njech kóždy hižom pſchi zaſtupjenju do bratſtwa krute
prědkwzacźo cžini, zo chce prawje huſto za khude duſche wotpuſki
dobywacź.

Cźiſchcźał L. A. Donnerhak w Budyſchinje.

[1] ⁾ Novena je pobožnoſcź, kiž 9 dnow traje, a ſo woſobnje pſched
wulkimi ſwjedźenjemi hako pobožne pſchihotowanjo k tymſamym dźerži. Na
kóždym dnju ma jedyn wěſte pacźerje ſpěwacż, kotrež ſu abo wot ſwj.
wótca poſtajene abo tež woli jenoho kóždoho pſchewoſtajene. Dokelž je
noveny dżeržecż jara ſpomožna wěc, ſu bamžojo tež pſchez wudżělenjo
wotpuſkow wěriwych k tomu pohonjowali. Schtóž njejo ſobuſtaw bratſtwa
módroho ſkapulira, móže pſchez dźerženjo noveny pſched hodami doſpołny
wotpuſk Boži dźeń dobycź, ſo rozemi, zo dyrbi tež k ſwj. ſpówjedźi a k
Božomu blidu hicż. Sobuſtaw bratſtwa pak móže pſchez pobožnoſcź noveny
dwaj wotpuſkaj dobycż na prěnim a poſlenim dnju pobožnoſcże. Pacźerje
móže ſebi kóždy ſam wuzwolicż, móže tak k pſch. kóždy dźeń radoſcźiwy
róžowc ſpěwacź, abotež druhe.
